|
NÜFUS
Türkiye nüfusunun yüzde
3,13 kadarının yaşadığı Bursa ili en fazla nüfus artışı olan
illerden biridir. Türkiye’de 18,28 olan nüfus artış hızı
Bursa ilinde binde 27,74’dir. İl nüfusunun %76,7 bölümü
kentlerde, % 23,3 bölümü ise köylerde yaşayan nüfusu
oluşturmaktadır. (2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına
göre)
|
İlçe |
Şehir Nüfusu |
Köy
Nüfusu |
Toplam
Nüfus |
|
Gürsu (Merkez) |
21.518 |
6.569 |
28.087 |
|
Gemlik (Merkez) |
63.710 |
24.762 |
88.472 |
|
Kestel (Merkez) |
27.496 |
16.606 |
44.102 |
|
Mudanya (Merkez)
|
20.682 |
33.283 |
53.965 |
|
Nilüfer (Merkez) |
136.311 |
42.371 |
178.682 |
|
Osmangazi (Merkez) |
579.127 |
63.210 |
642.337 |
|
Yıldırım
(Merkez) |
479.249 |
1.017 |
480.266 |
|
MERKEZ TOPLAM |
1.328.093 |
187.818 |
1.515.911 |
|
Büyükorhan |
3.603 |
13.064 |
16.667 |
|
Harmancık |
3.560 |
6.457 |
10.017 |
|
İnegöl |
105.959 |
80.599 |
186.558 |
|
İznik |
20.169 |
24.601 |
44.770 |
|
Karacabey |
40.624 |
36.263 |
76.887 |
|
Keles |
3.636 |
14.977 |
18.613 |
|
Mustafakemalpaşa |
46.731 |
54.800 |
101.531 |
|
Orhaneli |
8.071 |
22.378 |
30.449 |
|
Orhangazi |
44.426 |
24.476 |
68.902 |
|
Yenişehir |
26.068 |
28.767 |
54.835 |
|
İLÇELER TOPLAM |
302.847 |
306.382 |
609.229 |
|
TOPLAM |
1.630.800 |
494.200 |
2.125.000 |
Nüfusun kentte yaşayan ve
kırsal alanda yaşayan oranına bakıldığında da Bursa ili
kentleşme oranının 1935’ten bu yana Türkiye ortalamasının her
zaman üzerinde olduğu gözlenmektedir. 1970 yılından itibaren
de kentsel nüfus oranının, kırsal nüfus oranını geçtiği
görülmektedir.Türkiye genelinde ise kentsel nüfusun oranının
yüzde 50’nin üzerine çıkması 1985 yılında olmuştur. Bu da
gösteriyor ki Bursa ili kentleşme sürecini Türkiye’den daha
önce yakalamıştır. Geçmişten bugüne kentsel nüfus oranı
Türkiye genelinden fazla olan Bursa ili 1960’dan sonraki hızlı
artışında etkisiyle kentleşme sürecine daha erken
girmiştir.
KOMŞU
İLLER
TARİHÇE
Beşbin yıldan beri
yerleşime sahne olan Bursa'nın 7 km kuzeyinde Demirtaş
nahiyesinin 2,5 km güneyinde, 90 m çevresi 5m yüksekliği olan
"Demirtaş Höyüğü" yer almaktadır. Bu höyükte genellikle elde,
az miktarda da çarkta yapılmış kase, küp ve testilere ait
seramik parçaları bulunmaktadır. Bunlar erken bronz çağdan
kalmış olup M.Ö.2500 yıllarına
tarihlenir.
Kentin 14 km batısında,
Çayırköyü'nün 1 km güneybatısındaki
"Çayırköy Höyüğü"nün boyutları Demirtaş Höyüğü ile aynıdır.
Burada bulunan seramik parçalarında gri, kırmızı grikahverengi
ve siyah renkler hakimdir. Bulunan seramik parçalarının önemli
kısmı elde, çok az miktardakiler de çarkta yapılmıştır.
Höyüğün en eski buluntusu M.Ö.2700 yılına aittir.
Günümüzden yaklaşık 5000
yıl önce insanların yerleştiği bu topraklara M.Ö. VII.
yüzyılda Trakya'da Strümon nehri kenarında oturan Bitynler ve
akrabaları Tnyniler İskit saldırılarına karşı koyamayınca
kuzeybatı Anadolu'ya göç ederek yerleşirler. Bu verimli
topraklara Bitynia adını verirler. Kısa zamanda sınırlarını
genişletmelerine rağmen M.Ö.VI yüzyılda bölgede güçlü orduya
sahip Lidyalıların hakimiyetine girmekten kurtulamazlar.
M.Ö.546'da Lidya Kralı Kroisos, Pers orduları karşısında
mağlup olunca bölge M.Ö.453 tarihine kadar Pers İmparatorİuğu
sınırları içine girer.
Makedonya İmparatoru
İskender'in bu bölgeleri hegemonyasına alması M.Ö.325 yılından
ölümüne kadar devam eder. Bithnia ve Küçük Asya toprakları
İskender'in ölümü üzerine komutanları arasında yapılan
paylaşımda Antigonos'un idaresine girer. Fakat İskender'in
komutanları arasında bir süre mücadeleler devam eder. Bu
fırsattan Bithynia Krallığı yararlanır. Bitynlileri yöneten
Doidalses bölgede bağımsız bir krallık geliştirdi. Krallık
Zipoites (M.Ö.327-279) zamanında komşuları tarafından tanınıp
saygı gördü. Ziopites'in oğlu I.Nikomedes (M.Ö.279-250)
yılları arasında sınırları genişletti. Küçük Asya'nın en
saygın krallığı haline getirdi.
Orta Avrupa'dan üç kol
halinde akan Galatlar (M.Ö.278-277) yıllarında, Batı
Anadolu'dan başlayarak önüne gelen her yerleşim birimini
istila edip yağmaladılar. Galat akınlarından sonra Anadolu'da
çeşitli kent devletleri oluştu. Bu sarsıntıdan sonra Ziaelas
(M.Ö.192-146) II.Nikomedes M.Ö.146-92, III.Nikomedes M.Ö.92-75
ve IV.Nikomedes M.Ö.75-74 tarihleri arasında ülkeyi
yönettiler.
II.Nikomedes, batıdaki Roma
İmparatorluğu'na karşı Pontus kralı Mitridates ile anlaştı.
Fakat yerine geçen III. Nikomedes babasının izlediği
politikanın tam tersini tatbik edip, Roma İmparatorluğu ile
anlaşıp Pontus Krallığı ile çatışmaya girişti. Bunda başarı
kazanamamasına karşın Roma İmparatorluğu'nun özel desteği ile
istiklalini korudu. Ölünce yerine geçen IV.Nikomedes M.Ö.74
yılında ülkesini Roma İmparatorluğu'na bağışladı. Böylece
Bithynia Roma'nın bir eyaleti haline
geldi.
İmparator Domitian (81-96)
zamanında göreve getirilen Plinius, İmparator Trajanus
(98-117) zamanında Bithynia eyaleti Prokonsüllüğüne terfi
etti. Bölgede hakimiyet sağlandıktan sonra, imar
faaliyetlerine girişti. Fakat bundan Prusa'dan çok
Nikaia(İznik) ve Nicomedia (İzmit) faydalandı. Bursa'da sadece
bir hamamın tamir edildiği öğrenilmektedir.
Antik kaynaklar
bugünkü Bursa'nın kurucusunu I.Prusias (M.Ö.232-192) olarak
göstermektedir. Kartaca Kralı Hannibal, Roma İmparatorluğu ile
yaptığı savaşı kaybedince, birlikleriyle beraber I.Prusias'a
sığınır. Burada zafer kazanan bir komutan gibi karşılanıp,
saygı görür. Bu yakınlığa karşılık olarak Hannibal emrindeki
askerlerle bir şehir inşa eder. Buna Prusias'ın adını verip
ona armağan eder. Kurulduğunda bugünkü hisar içinde olan
şehir, günümüzün bir mahallesi kadardı. Bithynia krallık
dönemine ait tümülüs'te M.Ö.II yüzyıla ait çok önemli belgeler
bulunmuştur.
Roma İmparatorluğu
zamanında (Prusa ad Olympium) Uludağ Bursa'sı adını alan
şehirde o döneme ait mermerden bir kadın heykeli ve ostotek
bulunmuştur.
İmparator Justinianus (527-565)
zamanında Pythia'da (Çekirge'de) yeni hamamlar yaptırılmıştır.
1935 yılında Hisar içinde tonozlu odalar bulunmuştur. Hisar
içinde, Yer Kapı'da bulunmuş erken Bizans devrine ait taban
mozaiği, önemli arkeolojik kalıntılardandır. Tophane'de Bizans
döneminden bir şapel ve manastıra ait mozaikler bulunmaktadır.
Prusa (Bursa) 1204-1261 yılları arasında
Nikaia'a (İznik)'e bağlı sönük bir tekfurluk olarak yaşamını
sürdürdü.
Bugün ülkemizin en zengin Bizans devri
mezar stelleri ve çeşitli mimari eser parçaları, seramikler,
sikkeler Bursa Arkeloji Müzesi'nde sergilenmektedir.
BURSA İL
HARİTASI
EKONOMİK
YAPI
Ekonomik Durum
Bursa ili, Türkiye ortalamasının üzerinde bir
nüfus artışı ile en hızlı gelişen kentlerimizden biridir. Bu
hızlı nüfus artışının en önemli etkeni devamlı olarak göç
almasıdır. İlin göç almasındaki en önemli neden ise, Bursa'nın
ekonomik, ticaret ve sanayi açısından çok gelişmiş olmasıdır.
Bursa, ülke ekonomisine sağladığı katma değer
açısından İstanbul, Kocaeli ve İzmir'den sonra 4 ncü sırada
yer almaktadır. Türkiye genelinde sosyo-ekonomik gelişmişlik
sıralamasında ise Bursa, İstanbul, Ankara, İzmir ve
Kocaeli'den sonra 5 nci sıradadır.
Bursa ilinin çalışan insan sayısı ve işyeri
sayısı bakımından da İstanbul ve İzmir'den sonra Türkiye'de 3
ncü sırada yer almaktadır. Bursa'dan yapılan ihracat Türkiye
ihracatının yaklaşık yüzde 15'idir.
Vergi gelirleri tahakkuku 2003 yılına göre %74
oranında artarak 3 milyar 984 milyon YTL, tahsilat ise 3
milyar 388 milyon YTL ye ulaşmıştır. 2003 yılında 130.553 olan
mükellef sayısı 2004 yılında 136.308'e
yükselmiştir.
Tarım
Bursa ili toplam
1.081.954 hektar
alana sahiptir. Bu alanın 429.850 hektarını tarım yapılan
kültür arazisi oluşturmaktadır.
Kültür arazisinde iklim
şartlarına bağlı olarak hemen hemen her türlü tarım ürünü
yetiştirilmektedir.
Tarımsal arazilerin işletme
başına düşen miktarları gözönüne alındığında, Bursa'nın geneli
50 - 100 dekarlık işletme büyüklüğüne sahiptir. İlçe bazında
bakıldığında Bursa merkez, Karacabey, Yenişehir ve Orhangazi
ilçelerinin bu sınırın üstünde işletme büyüklüklerine sahip
oldukları görülür.
İlimizde kıyı ve göller
çevresinde sofralık zeytin ve üzüm ile iç kesimlerde verimli
ova topraklarında çeşitli sebze ve meyve, daha yüksek dağ ve
yaylalardaki arazilerde patates ve çilek tarımı geniş yer
tutmaktadır.
Bursa ilinin genel arazi dağılımı şöyledir:
|
ARAZİ |
ALANI(HEKTAR) |
| Tarım Alanı |
429.850 |
| Orman ve Fundalık |
490.311 |
| Çayır - Mera |
22.589 |
| Tarım Dışı Alan |
40.204 |
| Su Yüzeyleri (*) |
49.666 |
| Meskun Araziler |
49334 |
(*) Bursa arazisinin su
yüzeyini oluşturan en önemli unsurlar
şunlardır:
İlin genel arazi dağılımı içindeki kültür
arazisi 429.850
hektarla toplam arazinin yüzde 39,739 bölümünü
oluşturmaktadır. Kültür arazisinin kullanım
durumu:
|
KULLANIM
ŞEKLİ |
ALANI (Hektar) |
ORANI (%) |
| Tarla Arazisi |
264.587 |
61,56 |
| Sebzelik |
53.919 |
12,55 |
| Meyvelik |
30.661 |
7,13 |
| Bağlar |
11.885 |
2,76 |
| Zeytinlik |
36.974 |
8,60 |
| Nadas Alanı |
14.703 |
3,42 |
| Tarıma Elverişli Olup Kullanılmayan
Arazi |
17.084 |
3,97 |
| Örtü Altı Tarım Alanı |
37 |
0,01 |
| Toplam |
429.850 |
100,00 |
1980 ve 1990 döneminde ilçeler itibarı ile
tarımsal yapı ve üretim şekli incelendiğinde;Karacabey'in
meyve ve baklagil üretimi dışında diğer tüm ürün cinslerinde
ilin en büyük üreticisi konumunda olduğu görülecektir.
Tarımsal artı değer olarak da son on yıl içinde artış gösteren
bu ilçe, bu alanda da yüzde 36 gibi çok yüksek bir değere
sahiptir.Karacabey'in yanında kıyı bölgeleri olan Mudanya,
Gemlik, İznik ve Orhangazi gibi ilçeler meyve üretimindeki
üstünlüklerini korumaktadırlar.
İlimizde
polikültür tarım yapılmaktadır. Bursa ilinin büyük tüketim
merkezlerine yakınlığından dolayı pazarlama imkanlarının uygun
olması, dış ülke pazarlarına yönelik yoğun bir ürün ihracının
bulunması, çiftçimizin genel yapısının olumlu katkısının
sonucu olarak meyve, sebze ve tarla bitkilerinden standart ve
yüksek verimli tür ve çeşit üretimlerinin yoğun olduğu
entansif bir tarım uygulanmaktadır.
Son on yıllık
verilere göre, tarla ürünleri ekim alanlarında önemli bir
değişiklik olmadığı, buğday, şekerpancarı, fiğ, kuru fasulye,
mısır verimlerinde önemli artışlar olduğu
görülmektedir.
Sebze
üretimlerinin tamamında artış gözlenmekte olup, bu artışta yaş
sebze ve meyve ihracatının giderek yükselmesi domates salça
sanayinin değişmesi ve şokla muhafaza tekniklerinin yaygın
olarak kullanılmaya başlanılmasının olumlu katkıları olduğu
görülmektedir.
İlimizde
üretilen toplam su ürünleri üretiminin büyük bir miktarı deniz
ürünlerinden oluşmaktadır. İç su ürünleri üretiminin
arttırılması için göl ve göletlerde balıklandırma çalışmaları
devam etmektedir. Kerevit üretimindeki düşüş bu üretimin yoğun
olarak yapıldığı Uluabat gölündeki kirlilik artışı ve hastalık
nedeniyle oluşmuştur. Deniz balıkları üretimindeki düşüşün
nedeni ise, Marmara denizinde avlanan balık miktarındaki
azalmadır.
Hayvancılıkta genel bir yapı değişikliği
görülmemekle birlikte büyükbaş hayvancılığı doğru yönlenme
gözlenmektedir. İlin çayır ve mera varlğının yetersizliği
nedeni ile özellikle büyükbaş hayvancılıkta yoğun olmak üzere
açı ve kapalı ahırlarda entansif yetiştiricilik yaygın
durumdadır. İlin hayvan varlığı şu
şekildedir:
|
CİNSİ |
MİKTARI |
| Koyun |
207.302 |
| Kıl Keçisi |
56.467 |
| Manda |
861 |
| Sığır Toplamı |
123.402 |
| Kültür Irkı |
68.156 |
| Melez |
50.145 |
| Yerli |
5.101 |
| At |
3.548 |
| Kaz-Ördek-Hindi |
16.400 |
| Tavuk (Yumurtacı) |
1.679.774 |
| Tavuk (Broiler) |
4.543.460 |
| Arı Kovanı (Yerli) |
2.166 |
| Arı Kovanı (Yabancı) |
38.738 |
| İpek Böceği (Açılan Kutu
Sayısı) |
217 |
| Yaş İpek Kozası Üretimi
(kg) |
5.312 |
Tarımsal Gelir
Bursa ili 2004 yılında en
fazla tarımsal geliri, toplam içindeki yüzde 29 lik payı
ile meyve ürünlerinde sağlamıştır. Bunu yüzde 27 lik
payla sebze ürünleri, yüzde 21 lik payla tarla
ürünleri izlemektedir. Üretim gruplarının tarımsal gelirdeki
payları şu şekildedir:
|
ÜRETİM
GRUPLARI |
GELİR(YTL) |
ORANI (%) |
| Tarla Ürünleri |
352.064 |
21 |
| Meyve Ürünleri |
471.775 |
29 |
| Sebze Ürünleri |
438.845 |
27 |
| Hayvan Ürünleri |
309.428 |
19 |
| KEH (Tavuk, Arı,
İpekböceği) |
47.315 |
3 |
| Su Ürünleri |
9.170 |
1 |
| TOPLAM |
1.628.597 |
100 |
Soğuk Hava
Depoları
İl genelinde kapasiteleri 12 ile 10.000 ton arasında değişen
toplam 79 soğuk hava
deposu mevcuttur. Bu depoların 51 tanesi meyve-sebze
depolamakta, diğerleri süt mamulleri, et mamulleri ve balık
depolamaktadır.
BURSA VE
TURİZM
 |
 |
Turizm potansiyeli açısından İstanbul'dan sonra
en önemli merkezlerden olan Bursa, tarihi eserlerinin
zenginliği ile gözleri kamaştırmaktadır. Bursa ve İznik erken
Hıristiyanlık ve Osmanlı döneminin eşsiz eserleri ile
süslüdür.
Türkiye'nin kış turizmi merkezi olan Uludağ
Kayak Merkezi Bursa'ya 40 dakika uzaklıktadır ve kış
turizminin bütün olanaklarına sahiptir.
Marmara Denizi kıyıları uzun yıllardan beri
bütün Türkiye'nin tercih ettiği tatil
yöreleridir.
Uludağ Milli Parkı günübirlik turizm, kampçılık
ve trekking için ideal bir ortamdır. Uludağ etekleri özel
araçları ve jeep safari ile geziye çıkanlara sihirli
güzelliklerini sunar. Pek çok keşfedilecek yer arasında Bursa
ilçelerinin tabii güzellikleri, çağlayanları, mağaraları ve
otantik Osmanlı köyleri yer alır.
Bursa kaplıcaları Roma Dönemi'nden beri
kullanılan sağlık merkezleridir. Bursa içinde Çekirge semti
bir kaplıcalar merkezidir. Bursa ilçelerinin çoğunda da
kaplıcalar yılın her döneminde büyük rağbet
görür.
İznik ve Uluabat (Apolyont) gölleri yüzme, kano
ve sörf gibi su sporları için ideal
alanlardır.
Bursa'yı tanımak için kent içinde en az iki gün
konaklamak gerekir. Tabiat güzelliklerini tanımak tamamen
arzuya bağlıdır. İlk ve Orta çağın en önemli merkezlerinden
biri olan İznik'e bir gün ayırmak gerekir. Bursa bütün
zenginliklerini keşfe çıkan Türkiye ve Dün ya insanlarını ünlü
konukseverliği ile ağırlamaktan gurur duyan insanların
yönettiği her zevke hitabeden konaklama tesislerine
sahiptir.
SAĞLIK
Güney Marmara bölgesinin
önemli sanayi ve ticaret merkezi konumunda olan Bursa, son
yıllardaki yatırımlarla sağlık alanında da bir merkez olma
yolunda ilerlemektedir. Gerek kamu, gerekse özel sağlık
sektörünün hızla geliştiği ilimizde 2006 yılı
itibariyle;
-
Birinci basamak
sağlık hizmeti veren Sağlık Bakanlığına bağlı 234
(sağlık ocağı, sağlık evi, dispanser,ana çocuk sağlığı ve
aile planlama merkezi) ve belediyelere bağlı 0 kurum,
-
İkinci basamak
sağlık hizmeti veren kamuya ait 20 ve özel 5 olmak
üzere toplam 25 yataklı tedavi kurumu.
-
Üçüncü basamak
sağlık hizmeti veren 1 üniversite hastanesi ve 1 Sağlık
Bakanlığı hastanesi mevcuttur.
Bu kurumlardaki mevcut yatak sayısı 5.244 olup her 10.000 kişiye 24,7 yatak düşmektedir.
3.124 hekimin görev
yaptığı ilimizde toplam 9.437 sağlık personeli
mevcuttur.
İl genelinde bir hekime 680 kişi, bir uzman
hekime 1.336
kişi düşmektedir.
İlimizde ayakta teşhis ve tedavi hizmeti vermek
amacıyla kurulmuş toplam 63 özel poliklinik, dal
merkezi ve tıp merkezi mevcuttur. Yine Bursa İl genelinde
hizmet veren 772
eczacı ve toplam 695
eczane bulunmaktadır.
BURSA'DA
BASIN
Dört sayfa ve 50x25 cm ebadında Hüdavengidar adı
ile 8 Şubat 1869 günü yayın hayatına başlayan Bursa'nın ilk
gazetesi, Osmanlı Devletinin resmi yayın organı mahiyetinde
idi. Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında Muhittin Baha Pars
tarafından Millet Yolu, gazetesi yayınlanmıştır. Hüdavengidar
Gazetesi Cumhuriyet döneminde de yayın hayatına devam ederek
30 Aralık 1926 tarihinden itibaren adı Resmi Bursa olarak
değiştirilerek Devletin yasa, yönetmelik, tüzük ve resmi
ilanlarının yayınlamaya başlamıştır.
1925-1946 yılları
arasında ilde yayınlanan gazeteler;
- Yeşilyurt (1924)
- Yeni Fikir (1925)
- Yeni Bursa (1928)
- Hakkın Sesi (1932)
- Gazi Yolu (1934)
- Bursa Sesleri (1934)
1946 yılından günümüze kadar
yayınlanan gazeteler;
- Ant (1945)
- Doğru (1946)
- Hakimiyet(1950)
- Şehir Postası (1950)
- Demokrat (1950)
- Bursa Gece Postası (1952)
- Millet Yolu (1953)
- Dava (1954)
- Ekspres (1954)
- Millet (1960)
- Haber (1964)
- Bursa'nın Sesi (1970)
- Milletindir Hakimiyet (1970)
- Bursa Hakimiyet (1974)
- Doğru Hakimiyet (1975)
- Bursa Marmara (1977)
- Hakimiyet (1983)
- Bursa-Uludağ (1986)
- Olay (1987)
- Bursa Haber (1994)
- Bursa 2000 (1995)
OlayTV ve ASTV ilin görsel basını
olarak ilde faaliyet
göstermektedirler.
|
